بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ قَدْ أَفْلَحَ ٱلْمُؤْمِنُونَ ﴿1﴾
Kurdish Translation - Muhammad Salih Bamoki
بەڕاستی باوەڕداران ڕزگار دەبن (سەر دەکەون)
تهفسیری ئاسان
به ڕاستى ئهو بڕوادارانه سهرکهوتوو سهرفراز بوون...
Compare up to three verified translation editions verse by verse, including editions in two different languages.
Changing languages or editions keeps the current surah and verse.
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ قَدْ أَفْلَحَ ٱلْمُؤْمِنُونَ ﴿1﴾
بەڕاستی باوەڕداران ڕزگار دەبن (سەر دەکەون)
به ڕاستى ئهو بڕوادارانه سهرکهوتوو سهرفراز بوون...
ٱلَّذِينَ هُمْ فِى صَلَاتِهِمْ خَٰشِعُونَ ﴿2﴾
ئەوکەسانەی کەلە نوێژەکانیاندا لەخواترسن (گەردن کەچن بۆخوا)
ئهوانهش ئهوانهن که له نوێژهکانیاندا ملکهچ و دڵ ئارام و دڵ دامهزراون و دڵیان لاى خوایه...
وَٱلَّذِينَ هُمْ عَنِ ٱللَّغْوِ مُعْرِضُونَ ﴿3﴾
وە ئەوانەی لەشتی بێ ھوودە خۆیان دوور دەگرن
ئهوانهش که له گوفتارى بێ سوودو کردارى نابهجێ و بێ هووده دووره پهرێزن...
وَٱلَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَوٰةِ فَٰعِلُونَ ﴿4﴾
وە ئەوانەی کەزەکاتی (سامانیان) دەردەکەن
ههروهها ئهوانهش که زهکاتى ماڵیان دهردهکهن...
وَٱلَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَٰفِظُونَ ﴿5﴾
وەئەوانەی کەپارێزەری داوێنیان (لەشەرواڵ پیسی)
ئهوانهش که پارێزهرى داوێنى خۆیانن...
إِلَّا عَلَىٰٓ أَزْوَٰجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ﴿6﴾
مەگەر بۆ خێزانی خۆیان یان بۆ کەنیزەکێک کەبووبن بەخاوەنیان ئەوە بەڕاستی ئەوانە سەرزەنشت ناکرێن
جگه لهگهڵ هاوسهران و کهنیزهکهکانیاندا نهبێت، که ئهوه جێگهى لۆمهو سهر زهنشت نیه، (له بارودۆخى نائاسایدا بههۆى جهنگهوه ئافرهتانى موسڵمان دهکهونه دهست دوژمنان و دهستدرێژى بێ سنوور دهکرێته سهریان، دوور نیه ئافرهتانى دوژمن نهکهوێته دهست ئیمانداران، ئهو کاته تهنها یهك کهس دهبێته هاوسهرىو، به ڕێزهوه ڕهفتارى لهگهڵ دهکات).
فَمَنِ ٱبْتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْعَادُونَ ﴿7﴾
ئەمجا ھەرکەسێک نیازی جگە لەو (دووجۆرە ئافرەتە) بکات (و ئارەزووی خۆی تێربکات) ئەوسا ئەوانە دەست درێژیکارن
جا ئهوهى جگه لهو سنووره دیارى کراوه، ڕێگهو ڕێبازى تر بگرێتهبهر، ئهو جۆره کهسانه به یاخى و له سنوور دهرچوو دهژمێردرێن.
وَٱلَّذِينَ هُمْ لِأَمَٰنَٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَٰعُونَ ﴿8﴾
وە ئەوانەی کەپارێزەری سپاردەو پەیمانەکانیانن
ههروهها ئهوانهى که چاودێرى ئهمانهت و پهیمانهکانیان دهکهن (خیانهت و فێڵ ناکهن).
وَٱلَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَوَٰتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿9﴾
وە ئەوانەی کە بەردەوامن لەسەر نوێژەکانیان
ئهوانهش که پابهندى نوێژهکانن و له کاتى خۆیدا به ڕێکو پێکى ئهنجامى دهدهن و دهیپارێزن.
أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْوَٰرِثُونَ ﴿10﴾
ھەر ئەوانەن میراتگران
ئا ئهوانه میراتگران و خاوهنانى بهههشتن.
ٱلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿11﴾
ئەوانەی کەدەبنە خاوەنی فیردەوس ومیراتگری (بەھەشت) ئەوان لەبەھەشتدا دەمێننەوە بەھەمیشەیی
ئهوانه دهبنه خاوهنى بهههشتى فیردهوس (که بهرزترین و به نرخترین بهههشته) و بۆ ههمیشه ژیانى نهبڕاوهى تیادا دهبهنه سهر (لهو پهڕى لاوێتى و تهندروستى ئاسوودهییدا).
وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلْإِنسَٰنَ مِن سُلَٰلَةٍۢ مِّن طِينٍۢ ﴿12﴾
سوێند بەخوا بەڕاستی مرۆڤمان دروستکرد لەخۆلاسە و پاڵفتەیە لەقوڕ
سوێند به خوا به ڕاستى ئێمه ئادهمیزادمان له ئاوێتهیهکى پێکهاتوو له قوڕ بهدیهێناوه.
ثُمَّ جَعَلْنَٰهُ نُطْفَةًۭ فِى قَرَارٍۢ مَّكِينٍۢ ﴿13﴾
لەپاشان ئەومان کرد بەنوتفەیەک لەئارامگایەکی قایم (مناڵدانی دایک)دا
لهوهو دوا له جێگهیهکى پارێزراوو له باردا (که منداڵانى دایکه) له شێوهى نوتفهیهکى زۆر بچووکدا دامان مهزراندووه.
ثُمَّ خَلَقْنَا ٱلنُّطْفَةَ عَلَقَةًۭ فَخَلَقْنَا ٱلْعَلَقَةَ مُضْغَةًۭ فَخَلَقْنَا ٱلْمُضْغَةَ عِظَٰمًۭا فَكَسَوْنَا ٱلْعِظَٰمَ لَحْمًۭا ثُمَّ أَنشَأْنَٰهُ خَلْقًا ءَاخَرَ ۚ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ أَحْسَنُ ٱلْخَٰلِقِينَ ﴿14﴾
دواتر نوتفەکەمان کرد بەخوێنی مەیو ئەمجا خوێنە مەیوەکەشمان کرد بەپارچە گۆشتێکی جووا و ئەمجا پارچە گۆشتەکەشمان کرد بەئێسقان ئەمجا بەگۆشت (پەیکەرە) ئێسکەکەمان داپۆشی پاشان ئەومان کرد بە دروستکراوێکی تر جا گەورە وپیرۆزە ئەو خوایەی کەچاکترینی بەدیھێـنەرانە
لهوهو دوا نوتفهکهمان کردووه به خۆ ههڵواسهرێك (سهره مێکوتهیهك) پاشان خۆههڵواسهرهکهمان کردووه به گۆشتپارهیهك، ئینجا (شێوازى) گۆشتپارهکهمان به پهیکهرى ئێسك گۆڕیوهو به گۆشت پهیکهرى ئێسکهکهمان داپۆشیوه، ئهوساله شێوهیهکى تردا دهرمان هێناوه (که شێوهى ئادهمیزادێکى ڕێکو پێکه و ڕۆحى پێ بهخشراوه)، به ڕاستى خواى مهزن بهرزو پیرۆزو موبارهکهو چاکترین بهدیهێنهرو چاکترین دروستکاره.
ثُمَّ إِنَّكُم بَعْدَ ذَٰلِكَ لَمَيِّتُونَ ﴿15﴾
پاشان بەڕاستی ئێوە لەدوای ئەوە ھەمووتان دەمرن
بێگومان سهرهنجام ئێوه ههر دهبێت بمرن (له توێى خاکدا دهبێت مهنزڵ بگرن).
ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ تُبْعَثُونَ ﴿16﴾
لە پاشان بێگومان ئێوە لەڕۆژی دواییدا زیندوو دەکرێنەوە
پاشان دهبێت له ڕۆژى قیامهتدا زیندوو بکرێنهوه (بۆ پاداشت و لێپرسینهوه).
وَلَقَدْ خَلَقْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرَآئِقَ وَمَا كُنَّا عَنِ ٱلْخَلْقِ غَٰفِلِينَ ﴿17﴾
سوێند بەخوا بەڕاستی لەسەری ئێوەوە دروستمان کردوە حەوت نھۆم ئاسمان وە ئێمە لە دروست کراوەکان بێ ئاگانین
سوێند به خوا به ڕاستى ئێمه له ڕاسهرتانهوه حهوت چین ئاسمانمان دروستکردووهو ئێمه ههرگیز له دروست کراوان غافڵ و بێ ئاگا نین (هیچ شتێکمان لێ بزر نابێت و هیچ شتێك پشتگوێ ناخهین).
وَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۢ بِقَدَرٍۢ فَأَسْكَنَّٰهُ فِى ٱلْأَرْضِ ۖ وَإِنَّا عَلَىٰ ذَهَابٍۭ بِهِۦ لَقَٰدِرُونَ ﴿18﴾
وە لە ئاسمانەوە بە ئەندازە (ی پێویست) بارانمان باراند ئەمجا ئەو (ئاوە)مان لە زەوی دا ھێڵایەوە (ڕاگرت) وە بێگومان ئێمە بەسەر لەناوبردنی ئەو (ئاوە)دا بەتواناین
هه ڕ ئێمه له ئاسمانهوه به ئهندازهو نهخشهیهکى دیاریکراو بارانمان باراندووهو ئینجا له ناخى زهویدا جێگیرمان کردووه، بێگومان ئێمه به جۆرهها شێوه دهتوانین ئهو ئاوه له ناو بهرین و ئهو سهرچاوانه وشك بکهین.
فَأَنشَأْنَا لَكُم بِهِۦ جَنَّٰتٍۢ مِّن نَّخِيلٍۢ وَأَعْنَٰبٍۢ لَّكُمْ فِيهَا فَوَٰكِهُ كَثِيرَةٌۭ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ ﴿19﴾
ئەمجا بە ھۆی ئەو (بارانە)وە بەدیمان ھێناوە (ڕواندومانە) بۆتان چەند باخی خورما و ترێ بۆ ئێوە ھەیە لەو باخانەدا میوەی زۆر وە لە ھەندێکیان دەخۆن (بەشێوەی بژێوی وەک مێوژ و خورما)
ئێمه به هۆى ئهو ئاوهوه چهندهها باخ و باخاتى خورماو ڕهزمان بهدى هێناوه بۆتان، (لهو باخ و باخچانهدا) میوههاتى جۆراو جۆرى زۆرو زهبهندمان بۆبهدیهێناون، له هه ندێکیان دهخۆن.
وَشَجَرَةًۭ تَخْرُجُ مِن طُورِ سَيْنَآءَ تَنۢبُتُ بِٱلدُّهْنِ وَصِبْغٍۢ لِّلْءَاكِلِينَ ﴿20﴾
ھەروەھا (ڕواندومانە)جۆرە دارێک (زەیتون) کەلە طوری سینا دەڕوێت کە ڕۆن و پێخۆرێک دەگرێت بۆ ئەوانەی دەیخۆن
درهختێکمان بۆ ڕواندوون که له کێوى طور له بیابانى سینا سهوز دهبێت که ڕۆن و چهورى لێ دهردههێنرێت و ئامادهیه بۆ کهسانێك که دهیخۆن (مهبهست درهختى زهیتونه که ههمیشه سهوزهو تهمهن درێژهو بێ ئهرکهو کالیسیۆم و ئاسن و فۆسفۆڕو ڤیتامینى جۆراو جۆرو پڕۆتینى تێدایه، گهلێك داوو دهرمانیشى لێ دهردههێنرێت).
وَإِنَّ لَكُمْ فِى ٱلْأَنْعَٰمِ لَعِبْرَةًۭ ۖ نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِى بُطُونِهَا وَلَكُمْ فِيهَا مَنَٰفِعُ كَثِيرَةٌۭ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ ﴿21﴾
وە بەڕاستی بۆ ئێوە لە ماڵات و ئاژەڵدا پەند ھەیە پێتان دەنۆشین ئەو (شیرەی) لە ناو سکیاندایە وە بۆ ئێوە لەو (ئاژەڵانەدا) سوود و کەڵکێکی زۆر ھەیە و لێشیان دەخۆن
به ڕاستى له بهدیهاتنى ماڵاتیشدا جێگهى سهرنج و پهنده بۆتان که ورد ببنهوهو بهدیهێنهرى جوانکار بناسن) جا لهوهى که له سکیاندا بهدى دێت (مهبهست شیره) دهرخوارتان دهدهین و چهندهها کهڵکى زۆرى ترى ههیه بۆتان (له پێستیان، له خورى و موویان... هتد) ههروهها لێشیان دهخۆن (گۆشت و جگهرو سهرو پێیان بهجۆرهها شێوه ئاماده دهکهن و خواردنى خۆشیان لێ دروست دهکهن).
وَعَلَيْهَا وَعَلَى ٱلْفُلْكِ تُحْمَلُونَ ﴿22﴾
وە لەسەر (پشتی ھەندێ لە) ئەوان و لەسەر (پشتی) کەشتییەکانیش سوار دەکرێن
لهسهر پشتى ههندێك لهو گیاندارانهش ههڵدهگیرێن و لهسهر کهشتیهکانیش (دهگوێزرێنهوه له شوێنێکهوه بۆ شوێنێکى تر لهگهڵ کهل و پهل و پێداویستیهکانتاندا).
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِۦ فَقَالَ يَٰقَوْمِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُۥٓ ۖ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿23﴾
سوێند بەخوا بەڕاستی ئێمە نوحمان نارد بۆ لای ھۆزەکەی جا پێی ووتن ئەی ھۆزەکەم خوا بپەرستن، ئێوە جگە لەئەو پەرستراوێکی ترتان نیە، دەی ئایا خۆتان ناپارێزن
سوێند بێت بێگومان ئێمه نوح پێغهمبهرمان ڕهوانه کرد بۆ سهر قهومهکهى، جا پێى وتن: ئهى قهوم و گهلم ههر خوا بپهرستن، چونکه هیچ خوایهکى ترتان نیه جگه لهو، ئایا خۆتان له خهشم و قینى ناپارێزن؟!
فَقَالَ ٱلْمَلَؤُا۟ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِن قَوْمِهِۦ مَا هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٌۭ مِّثْلُكُمْ يُرِيدُ أَن يَتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَأَنزَلَ مَلَٰٓئِكَةًۭ مَّا سَمِعْنَا بِهَٰذَا فِىٓ ءَابَآئِنَا ٱلْأَوَّلِينَ ﴿24﴾
جا ووتیان ئەو دەسەڵاتدار و ناودارانەی کە بێ باوەڕبوون لە ھۆزەکەی (نوح)، ئەم (نوحە) تەنھا کەسێکە وەک ئێوە، دەیەوێت خۆی بکاتە گەورە بەسەرتانەوە، ئەگەر خوا بیویستایە (پێغەمبەرێک بنێرێت) فریشتەی دەناردە خوارەوە ئێمە شتی وامان نەبیستووە لە باوو باپیرە پێشووەکانمانەوە
جا ئهوانهى که بێ باوهر بوون له دهستهى دهسهڵاتدارى قهومهکهى وتیان: (گوێى بۆ مهگرن)ئهم پیاوه ههر کهسێکى وهك ئێوهیه، زیاتر نیه، دهیهوێت خۆى بکاته گهورهتان!! ئهگهر خوا بیویستایه پێغهمبهرێك بنێرێت. ئهوه فریشتهى دادهبهزاند، ئێمه ئهم ههواڵهمان له باوو باپیرانى پێشووهوه نهبیستووه.
إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌۢ بِهِۦ جِنَّةٌۭ فَتَرَبَّصُوا۟ بِهِۦ حَتَّىٰ حِينٍۢ ﴿25﴾
ئەم (نوحە) ھەر پیاوێکە شێتی لەگەڵدایە جا تاماوەیەک چاوەڕوانی بکەن (بەڵکو چاک بێتەوە)
ئهمه جگه لهوهى که پیاوێکه شێتى سهرى لێداوه، هیچى تر نى یه، کهواته تا ماوهیهك مۆڵهتى بدهن و وازى لێ بهێنن، (یان کۆڵ دهدات، یان دهمرێت!!).
قَالَ رَبِّ ٱنصُرْنِى بِمَا كَذَّبُونِ ﴿26﴾
(نوح) ووتی ئەی پەروەرد گارم یارمەتیم بدە (سەرم بخە) لەبەر ئەوەی باوەڕم پێ ناھێنن
ئهوسا نوح وتى: پهروهردگارا، سهرکهوتنم پێ ببهخشه چونکه بڕوایان پێ نهکردم.
فَأَوْحَيْنَآ إِلَيْهِ أَنِ ٱصْنَعِ ٱلْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا فَإِذَا جَآءَ أَمْرُنَا وَفَارَ ٱلتَّنُّورُ ۙ فَٱسْلُكْ فِيهَا مِن كُلٍّۢ زَوْجَيْنِ ٱثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيْهِ ٱلْقَوْلُ مِنْهُمْ ۖ وَلَا تُخَٰطِبْنِى فِى ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓا۟ ۖ إِنَّهُم مُّغْرَقُونَ ﴿27﴾
ئەمجا ئێمە نیگامان بۆ کرد کە کەشتیەکە دروست بکە بە پێش چاو و چاودێری وفەرمان و نیگای ئێمە (لەم ئایەتەدا باسی سیفەتی -چاو، عەین - ھاتووە بۆ خوای گەورە، بڕوامان پێیەتی بەبێ ھیچ لێچواندن ولێکدانەوەیەک، شێوەکەی نازانین وە تەنھا خوا خۆی دەزانێت) ئەمجا کاتێک فەرمانی ئێمە (بۆ لەناوبردنی ئەوان) ھات و ئاو لە تەنورەوە ھەڵقوڵا (نیشانەی دەسپێکردنی توفانەکەیە) تۆش بیخەرە ناو کەشتیەکەوە (سواری کە) لە ھەموو جۆرە (ئاژەڵێک)جوتێک (نێر ومێ یەک) ھەروەھا (سواری بکە ئەندامانی) خێزانەکەت جگە لەوانەیان کە بڕیاری لە ناو چوونیان دراوە (کە کوڕەکەی و ھاوسەرەکەی بوون) وقسەشم لەگەڵدا مەکە لەبارەی ئەوانەی کەستەمیان کردوە (و باوەڕیان نەھێنا) چونکە بێگومان ئەوانە دەخنکێنرێن
ئینجا ئێمهش ئهگادارمان کرد که کهشتیهکه دروست بکه له ژێر چاودێرى و نیگاى ئێمهدا، جا ههر کاتێك فهرمانى ئێمه دهرچوو، تهنوورهکه فوارهى کردو ئاوى لێ دهرهات، ئهوه له ههموو جۆرێك جووتێك سوار بکه، ههروهها خاوو خێزانت جگه لهوانهى که پێشتر بڕیارى غهرق بوونیان لهسهر دراوه، جا دهربارهى ئهوانهی که ستهمیان کردو (باوهڕیان نههێنا) لێم مهپاڕێرهوه، چونکه به ڕاستى ئهوانه ههموو نوقم کراون (له زریانهکهدا).
فَإِذَا ٱسْتَوَيْتَ أَنتَ وَمَن مَّعَكَ عَلَى ٱلْفُلْكِ فَقُلِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى نَجَّىٰنَا مِنَ ٱلْقَوْمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿28﴾
ئەمجا کاتێک تۆو ئەو کەسانەی لەگەڵتدان سواری کەشتی یەکە بوون (ئەی نوح) بڵێ سوپاس بۆ ئەو خوایەی کە ئێمەی ڕزگار کرد لە دەست گەلی زاڵمان
جا کاتێك خۆت و ئهوانهى هاوڕێ و یاوهرتن لهسهر کهشتیهکه سوار بوون (ئهی نوح تۆ) ئهوه بڵێ: سوپاس و ستایش بۆ ئهو خوایهی که ڕزگاری کردین له دهست قهومی ستهمکار.
وَقُل رَّبِّ أَنزِلْنِى مُنزَلًۭا مُّبَارَكًۭا وَأَنتَ خَيْرُ ٱلْمُنزِلِينَ ﴿29﴾
وە بڵێ ئەی پەروەردگارم دامبەزێنە (لە کەشتیەکە) لە جێگایەکی پیرۆز و بەفەڕدا (کە کێوی جوودی یە لە کوردستانی تورکیا) وە تۆ (ئەی خوایە) چاکترینی دابەزێنەرانی
ههروهها بڵێ: پهروهردگارا له شوێنێکى موبارهك و پیرۆز دامبهزێنه. چونکه تۆ چاکترین زاتێکى بۆ ئهوهی له شوێنی موبارهك و پیرۆزدا دامانبهزێنیت (ئیتر کهشتیهکه لهسهر کێوی جودی له کوردستانی باکور لهنگهری گرت).
إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ وَإِن كُنَّا لَمُبْتَلِينَ ﴿30﴾
بەڕاستی لەم (بەسەرھاتەی نوحدا ) پەند ونیشانەی زۆر ھەیە (بۆ کەسانی ژیر و ھۆشمەند) وە بەڕاستی ئێمە تاقیکەرەوەین (بۆ ھەموو خەڵک)
بهڕاستی ئا لهو بهسهرهاتهدا چهندهها نیشانهو بهڵگهی ئاشکرا ههیه، بێگومان ئێمه (به جۆرهها شێوهو له ههموو سهردهمێکدا) خهڵکی تاقی دهکهینهوه.
ثُمَّ أَنشَأْنَا مِنۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا ءَاخَرِينَ ﴿31﴾
پاشان لەدوای ئەوان بەدیمان ھێنا گەل و نەوەیەکی تر
لهوهودوا له دوای ئهوان قهوم و نهوهیهکی ترمان بهدیهێنا.
فَأَرْسَلْنَا فِيهِمْ رَسُولًۭا مِّنْهُمْ أَنِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُۥٓ ۖ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿32﴾
ئەمجا لە ناو ئەواندا پێغەمبەرێکمان لە خۆیان نارد (پێی ووتن) تەنھا خوا بپەرستن جگە لەو (خوایە) پەرستراوێکی ترتان نیە دەی ئایا خۆتان ناپارێزن (لە خوا ناترسن)
ئینجا پێغهمبهرێکمان ههر له خۆیان بۆ ڕهوانه کردن، (پێی وتن): تهنها خوا بپهرستن، جگه لهو زاته خوایهکی ترتان نیه، جا ئهوه لێی ناترسن؟ ئهوه خۆتان له خهشم و قینی ناپارێزن؟!
وَقَالَ ٱلْمَلَأُ مِن قَوْمِهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِلِقَآءِ ٱلْءَاخِرَةِ وَأَتْرَفْنَٰهُمْ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا مَا هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٌۭ مِّثْلُكُمْ يَأْكُلُ مِمَّا تَأْكُلُونَ مِنْهُ وَيَشْرَبُ مِمَّا تَشْرَبُونَ ﴿33﴾
دەسەڵاتداران وناودارانی (ھود علیە السلام) ووتیان ئەوانەی کە بڕوایان نەھێنا و بێ باوەڕ بوون بە دیداری ڕۆژی دوایی وە لە ژیانی دونیادا ناز و نیعمەتمان پێ دابوون (ووتیان) ئەمە ھەر مرۆڤێکە وەک ئێوە لەوەی ئێوە دەیخۆن (ئەویش) دەخوات وە لەوەی ئێوە دەیخۆنەوە (ئەویش) دەخواتەوە
ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون له دهستهی دهسهڵاتداری قهومهکهی و بڕوایان به پێشهاتی قیامهت و زیندوو بوونهوهو لێپرسینهوه نهبوو و له ژیانی دنیادا له نازو نیعمهتی زۆر بههرهوهرمان کردبوون وتیان، ئهم پێغهمبهره تهنها بهشهرێکه وهك ئێوه، لهو شتانه دهخوات که ئێوه لێی دهخۆن و لهو شتانه دهخواتهوه که ئێوه لێی دهخۆنهوه.
وَلَئِنْ أَطَعْتُم بَشَرًۭا مِّثْلَكُمْ إِنَّكُمْ إِذًۭا لَّخَٰسِرُونَ ﴿34﴾
سوێند بەخوا ئەگەر ئێوە گوێڕایەڵی بەشەرێکی وەک خۆتان بکەن بێگومان ئەو کاتە ئێوە لە زیان باران دەبن
جا ئهگهر ملکهچ و فهرمانبهرداری بهشهرێکی وهکو خۆتان ببن، ئهوه به ڕاستی ئیتر ئێوه خهسارهتمهندو زهرهرمهندن!!
أَيَعِدُكُمْ أَنَّكُمْ إِذَا مِتُّمْ وَكُنتُمْ تُرَابًۭا وَعِظَٰمًا أَنَّكُم مُّخْرَجُونَ ﴿35﴾
ئایا ئەو (ھود علیە السلام) بەڵێن بە ئێوە دەدات بەڕاستی کاتێک مردن وە بوون بەخاک و ئێسکی (ڕزیوو) بێگومان ئێوە (لە گۆڕ) دەر دەھێنرێن (زیندوو دەکرێنەوە)
ئایا ههڕهشهتان لێدهکات بهوهی کاتێك بمرن و ببنهوه به خاك و ئێسك، ئێوه دهرئههێنرێنهوه و زیندوو دهکرێنهوه و له خاك دهربهێنرێنهوه؟!
۞ هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لِمَا تُوعَدُونَ ﴿36﴾
زۆر دوورە، ئەستەمە ئەو بەڵێنەی بە ئێوە دراوە (گوایە زیندوو دەکرێنەوە)
دووره و زۆر دووره ئهو ههڕهشهیهی که لێتان دهکرێت بێته دی و (زیندوو بکرێنهوه)!!
إِنْ هِىَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ ﴿37﴾
ژیان (ێکی تر) نیە تەنھا ژیانی ئەم دونیایەمان نەبێت دەمرین ودەژین (نەوە لە دوای نەوە) وە ئێمە زیندوو ناکرێینەوە
ژیان تهنها ژیانی ئهم دنیایهمانهو هیچی تر نی یه، دهژین و دهمرین و ئێمه زیندوو ناکرێینهوه!!
إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًۭا وَمَا نَحْنُ لَهُۥ بِمُؤْمِنِينَ ﴿38﴾
ئەوە (کە دەڵێ پێغەمبەرم) تەنھا پیاوێکە درۆ دەکات بە دەم خواوە وە ئێمە ھەرگیز باوەڕی پێ ناکەین
ئهم پیاوه (مهبهست پێغهمبهرهکهیانه) درۆ بۆ خوا ههڵدهبهستێت، ئێمهش بڕوای پێ ناکهین!!
قَالَ رَبِّ ٱنصُرْنِى بِمَا كَذَّبُونِ ﴿39﴾
(نوح) ووتی ئەی پەروەرد گارم یارمەتیم بدە (سەرم بخە) لەبەر ئەوەی باوەڕم پێ ناھێنن
(ئهمیش وهك نوح) وتی: پهروهردگارا، سهرکهوتنم پێببهخشه چونکه ئهوانه منیان بهدرۆزانی و بڕوایان پێنهکردم.
قَالَ عَمَّا قَلِيلٍۢ لَّيُصْبِحُنَّ نَٰدِمِينَ ﴿40﴾
(خوا) فەرمووی لە ماوەیەکی زۆر کەمدا بێگومان پەشیمان دەبنەوە
خوای گهوره فهرمووی: دڵنیابه بهم زووانه پهشیمان دهبنهوه.
فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّيْحَةُ بِٱلْحَقِّ فَجَعَلْنَٰهُمْ غُثَآءًۭ ۚ فَبُعْدًۭا لِّلْقَوْمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿41﴾
ئەمجا شریخە و دەنگێکی زۆ بەھێز (دای بەسەریاندا) ھەموویانی گرت کە ھەقیان بوو وئەوانمان کرد بە (وێنەی) پوش و کەفی (سەر لافاو) جا دووری (لە ڕەحمەتی خوا) بۆگەلی ستەمکاران
ئهوسا دهنگێکی بههێز (دڵی پچڕاندن و مێشکی تهقاندن) کردمانن به کهف و کوڵ و چیلکهو چهوێڵی سهر ئاو، دهبا لهوهو لاترچن قهومی ستهمکار.
ثُمَّ أَنشَأْنَا مِنۢ بَعْدِهِمْ قُرُونًا ءَاخَرِينَ ﴿42﴾
دواتر لە پاش ئەوان بەدیمان ھێنا ﴿﴾ چەند گەل وئوممەتێکی تر
پاشان له دوای ئهوان چهند قهومێکی ترمان هێنایه کایهوه (ساڵهها ژیان و له نازو نیعمهت بههرهوهر بوون).
مَا تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسْتَـْٔخِرُونَ ﴿43﴾
وەھیچ ئوممەتێک پێش ناکەوێت لەکاتی لەناوبردنی خۆی ھەروەھا دواش ناکەوێت
ههر میللهتێك کاتێك بڕیاری لهناو بردنی دهدرێت، ئهو بڕیاره نه پێش دهکهوێت نه دوا دهخرێت بهڵکو له کات و ساتی خۆیدا ڕوودهدات.
ثُمَّ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا تَتْرَا ۖ كُلَّ مَا جَآءَ أُمَّةًۭ رَّسُولُهَا كَذَّبُوهُ ۚ فَأَتْبَعْنَا بَعْضَهُم بَعْضًۭا وَجَعَلْنَٰهُمْ أَحَادِيثَ ۚ فَبُعْدًۭا لِّقَوْمٍۢ لَّا يُؤْمِنُونَ ﴿44﴾
لەپاشان پێغەمبەرانی خۆمان یەک لەدوای یەک نارد ھەر کاتێک ئوممەتێک لەخۆیان پێغەمبەرێکیان بۆ بھاتایە باوەڕیان پێ نەدەھێنا جا ئێمەش ئەم ئوممەتە (بێ باوەڕانەمان) یەک بە دوای یەکدا (لەناوبرد) وە (باسی) ئەوانمان کردە ڕووداو وچەند بەسەرھاتێک (کەخەڵکی لەنێوان خۆیان باسی بکەن) ئەمجا دووری (لەڕەحمی خوا) بۆ گەلێک باوەڕ ناھێنن
پاشان پێغهمبهرانی خۆمانمان یهك به دوای یهك ڕهوانه کرد، ههر ئوممهتێك کاتێك پێغهمبهری له خۆی بۆ ڕهوانه دهکرا (زۆر بهیان بهرنامهکهیان) به درۆ دهزانی. ئێمهش ئهو میللهتهمان به شوێن یهکدا (له ناو برد) و کردمانن به باس و خواسی ناو خهڵکی و (پهندو عیبرهت)، دهبا ئهو کهسانهی باوهڕ ناهێنن لهوهو لاترچن.
ثُمَّ أَرْسَلْنَا مُوسَىٰ وَأَخَاهُ هَٰرُونَ بِـَٔايَٰتِنَا وَسُلْطَٰنٍۢ مُّبِينٍ ﴿45﴾
لەپاشان موسا و ھارونی برایمان نارد بەنیشانەکانمان و بەڵگەی ئاشکراوە
پاشان موساو هاروونی برایمان ڕهوانه کرد هاوڕێ لهگهڵ نیشانهو بهڵگهو موعجیزهکانماندا و بهڵگهی بههێزمان پێبهخشین (لهسهر ڕاستی پهیامهکهیان)...
إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَإِي۟هِۦ فَٱسْتَكْبَرُوا۟ وَكَانُوا۟ قَوْمًا عَالِينَ ﴿46﴾
بۆ لای فیرعەون و دارو دەستەکەی بەڵام خۆیان بە گەورە دانا (باوەڕیان نەھێنا) وە ئەوان گەلێکی دەسەڵاتدار بوون بەسەر خەڵکیدا
بۆ سهر فیرعهون و دارو دهستهکهی، کهچی خۆیان بهگهوره زانی و قهومێکی لووت بهرز بوون
فَقَالُوٓا۟ أَنُؤْمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنَا وَقَوْمُهُمَا لَنَا عَٰبِدُونَ ﴿47﴾
ئەمجا ووتیان ئایا ئێمە بە دوو کەسی وەک خۆمان باوەڕ بھێنین لەکاتێکدا گەلەکەیان (بەنی ئیسرائیل) ئێمە دەپەرستن (گەردن کەچن بۆ ئێمە)
(فیرعهون و دارو دهستهکهی) وتیان: ئایا ڕهوایه ئێمه باوهڕ به دوو بهشهری وهك خۆمان بکهین، له کاتێکدا که قهومهکهیان ئێمه دهپهرستن و (خزمهتکاری ئێمهن).
فَكَذَّبُوهُمَا فَكَانُوا۟ مِنَ ٱلْمُهْلَكِينَ ﴿48﴾
لەبەر ئەوە باوەڕیان پێ نەھێنان ئەمانیش (وەک گەلانی تر) لەناو بران
)دوای چهندهها ساڵ له ههوڵ و کۆششی ئهو دوو پێغهمبهره) ههر باوهڕیان پێنهکردن و به درۆیان زانین، بۆیه چونه ڕیزی تیاچووهکانهوه.
وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْكِتَٰبَ لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ ﴿49﴾
سوێند بەخوا بێگومان ئێمە تەوراتمان بەخشی بەموسا تا (بەنی ئیسرائیل) ڕێنمون ببن
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه تهوراتمان بهخشی بهموسا بۆ ئهوهی قهومهکهی ڕێبازی هیدایهت بگرنهبهر.
وَجَعَلْنَا ٱبْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُۥٓ ءَايَةًۭ وَءَاوَيْنَٰهُمَآ إِلَىٰ رَبْوَةٍۢ ذَاتِ قَرَارٍۢ وَمَعِينٍۢ ﴿50﴾
ھەروەھا عیسای کوڕی مەریەم و دایکیمان کرد بە بەڵگە و موعجیزەیەک و ھەر دووکیان (عیسا و دایکی)مان دانا لەشوێنێکی بڵند (بیت المقدس) کەخاوەنی (ھەموو ھۆیەکی) حەسانەوە و کانیاوە
ههروهها کوڕهکهی مهریهم و دایکیمان کرده بهڵگهو نیشانه (لهسهر توانایی خۆمان) و ئێمه ههردووکیانمان حهوانهوه له شوێنێکی بڵندو خۆش و سازگارو ئاوداردا.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلرُّسُلُ كُلُوا۟ مِنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ وَٱعْمَلُوا۟ صَٰلِحًا ۖ إِنِّى بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌۭ ﴿51﴾
ئەی نێرراوانی خوا لەخۆراکی پاکو (حەڵاڵ) بخۆن وە کردەوەی چاک بکەن (چونکە) بەڕاستی من بەوەی ئێوە دەیکەن ئاگادارم
ئینجا وتمان: ئهی گرۆی پێغهمبهران، بخۆن له ڕزق و ڕۆزیه چاك و پاکهکان، کارو کردهوهی چاکیش ئهنجام بدهن، به ڕاستی من زانام به ههموو ئهو کارو کردهوانهی که دهیکهن.
وَإِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمْ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ وَأَنَا۠ رَبُّكُمْ فَٱتَّقُونِ ﴿52﴾
وەبێگومان ھەر ئەمەیە ئاین و دینی ئێوە (ئەی پێغەمبەران دەستی پێوە بگرن) کەیەک ئاین و بەرنامەیە وەمنیش پەروردگارتانم کەواتە خۆتان بپارێزن (لەتۆڵەم)
ههر ئهمهشه دین و ئاین و بهرنامهی تاکو تهنهای ئێوه، (بهرنامهی یهکخواناسی)و من پهروهردگارتانم، پارێزکاربن و خۆتان له نافهرمانی من بپارێزن.
فَتَقَطَّعُوٓا۟ أَمْرَهُم بَيْنَهُمْ زُبُرًۭا ۖ كُلُّ حِزْبٍۭ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ ﴿53﴾
(شوێنکەوتوانیان) ئاینەکەیان (کەیەک ئاین بوو) پارچە پارچە کرد لەنێوان خۆیاندا بەچەند پارچەیەک جا ھەر کۆمەڵ و دەستەیەکیان دڵخۆشن بەو (بەشە ئاینەی) کەھەیانە
بهڵام زۆربهی خهڵکی بیرو بۆچوونی خۆیان بهش بهش و پارچه پارچه کرد (له بهرنامهی یهکخواناسی لایاندا)، ههموو دهستهو تاقمێك بهو بهرنامهو نهخشهیهی ههیانه دڵخۆشن.
فَذَرْهُمْ فِى غَمْرَتِهِمْ حَتَّىٰ حِينٍ ﴿54﴾
کەوا بوو وازیان لێ بھێنە لەو بێ ئاگایی و گومڕاییەی دایپۆشیون (بابژین) تاماوەیەک
جا وازیان لێ بهێنه با تا ماوهیهك له گومڕایی و سهر لێ شێواویی و سهرگهردانی خۆیاندا گیر بخۆن.
أَيَحْسَبُونَ أَنَّمَا نُمِدُّهُم بِهِۦ مِن مَّالٍۢ وَبَنِينَ ﴿55﴾
ئایا ئەوانە وادەزانن ئەوەی پێیان دەبەخشین لەسامان و ماڵ ومناڵ
ئایا ئهوانه وا دهزانن که ئهو ماڵ و سامان و نهوهیهی پێیان دهبهخشین؟! (هۆی ئهوهیه خۆشمان دهوێن)!!
نُسَارِعُ لَهُمْ فِى ٱلْخَيْرَٰتِ ۚ بَل لَّا يَشْعُرُونَ ﴿56﴾
(بەھۆی شیاویانەوە) پەلەمان کردووە بۆیان لەخێر وخۆشیەکاندا (نەخێر وانیە) بەڵکو ئەوانە ھەست ناکەن (کە بۆ تاقی کردنەوەیانە)
نهخێر، وانی یه، مهبهستمانه بهپهله له نازو نیعمهت بههرهوهریان بکهین؟ بهڵکو ئهوانه ههستی پێ ناکهن.
إِنَّ ٱلَّذِينَ هُم مِّنْ خَشْيَةِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ ﴿57﴾
بەڕاستی ئەو کەسانەی لەترسی (سزای) پەروەردگاریان ھەمیشە دەترسن
به ڕاستی ئهوانهی که ترسی پهروهردگاریان له دڵدایهو دهترسن لێیان بڕهنجێت...
وَٱلَّذِينَ هُم بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ ﴿58﴾
وە ئەو کەسانەش کە بەئایەتەکانی پەروەردگاریان باوەڕ دەھێنن
ئهوانهش بڕوا به ئایهت و فهرمانهکانی پهروهردگاریان دههێنن...
وَٱلَّذِينَ هُم بِرَبِّهِمْ لَا يُشْرِكُونَ ﴿59﴾
وە ئەو کەسانەش کەھاوبەش بۆ پەروەردگاریان دانانێن
ئهوانهش که هاوهڵ و هاوبهش و شهریك بۆ پهروهردگاریان بڕیار نادهن...
وَٱلَّذِينَ يُؤْتُونَ مَآ ءَاتَوا۟ وَّقُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلَىٰ رَبِّهِمْ رَٰجِعُونَ ﴿60﴾
وە ئەو کەسانەی کە دەیبەخشن (لەزەکات و خێر) لەوەی پێمان بەخشیون لەکاتێکدا دڵیان دەترسێ و(دەلەرزێ) لەبەر ئەوەی دڵنیان بۆ لای پەروەردگاریان دەگەڕێنەوە
ئهوانهش که دهبهخشن له زهکات و خێر دڵیان دهترسێت، نهوهکو لێیان وهرنهگیرێت، چونکه ئهوانه بێگومانن که بۆ لای پهروهردگاریان دهگهڕێنهوه.
أُو۟لَٰٓئِكَ يُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْخَيْرَٰتِ وَهُمْ لَهَا سَٰبِقُونَ ﴿61﴾
ئا ئەوانە (کە خاوەنی ئەو سیفەتانە بوون باسکران) پەلە دەکەن لە ئەنجامدانی چاکەکاندا وە ئەوان بۆ چاکە کردن لەپێشن
ئا ئهوانه به پهلهن بۆ ئهنجامدانی ههموو چاکهیهك و پێشبڕکێش دهکهن له چاکهدا.
وَلَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۖ وَلَدَيْنَا كِتَٰبٌۭ يَنطِقُ بِٱلْحَقِّ ۚ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ ﴿62﴾
وە ئێمە ئەرک ناخەینە سەر ھیچ کەس بەقەدەر توانای خۆی نەبێت وە کتێبێکمان لەلایە (کردەوەی ھەموو بەندەکانی تێدایە) کەبەڕاست و دروستی دەدوێت وەھیچ ستەمێک لەوان ناکرێت
ئێمه هیچ ئهرکێك نادهین بهسهر هیچ کهسێکدا مهگهر له چوار چێوهی توانای خۆیدا، جا ئێمه دۆسیهی تایبهتی ههموو کهسێکمان لایه که حهق گۆیه (گوفتارو کردارهکانی تێدا تۆمار کراوه، لهبهر ئهوه) ئهوانه هیچ جۆره ستهمێکیان لێ ناکرێت.
بَلْ قُلُوبُهُمْ فِى غَمْرَةٍۢ مِّنْ هَٰذَا وَلَهُمْ أَعْمَٰلٌۭ مِّن دُونِ ذَٰلِكَ هُمْ لَهَا عَٰمِلُونَ ﴿63﴾
بەڵام (بێ بڕوایان) دڵەکانیان لەبێ ئاگایی و نەزانیدایە لەم (کتێب و نامەی کردەوانە) وە ئەوان چەند کردەوەی خراپی تریان ھەیە جیاوازە لە کردەوەی باوەڕداران کە ئەوان ھەمیشە ئەنجام دەریانن
بهڵام خوا نهناسان لهم نهخشهو بهرنامهو چاکهخوازیانه سهریان دهرناچێت و تێی ناگهن، کارو کردهوهی تریشیان ههیه (جیایه له کردهی ئیمانداران) بهردهوام ئهنجامی دهدهن.
حَتَّىٰٓ إِذَآ أَخَذْنَا مُتْرَفِيهِم بِٱلْعَذَابِ إِذَا هُمْ يَجْـَٔرُونَ ﴿64﴾
ھەتا ئەو کاتەی کەسزا بەسەر گەورە و خۆشگوزەرانەکانیاندا دەھێنین (لەدونیادا) لەناکاودا ئەوان دەستدەکەن بە ھاوار و پاڕانەوە
ههتا ئهو کاتهی بهڵا بهسهر خۆشگوزهران و دهوڵهمهندهکانیاندا دههێنن، دهستبهجێ ئیتر ئاهو ناڵهو گریهو زاریان لێ بهرز دهبێتهوه.
لَا تَجْـَٔرُوا۟ ٱلْيَوْمَ ۖ إِنَّكُم مِّنَّا لَا تُنصَرُونَ ﴿65﴾
(پێـیان دەوترێت) ئەمڕۆ ھاوار مەکەن بەڕاستی ئێوە لەلایەن ئێمەوە یارمەتی نادرێن
(له قیامهتیشدا پێیان دهوترێت) ئهمڕۆ ئیتر ئێوه چرکهتان لێوه نهیهت و هاوار نهکهن، چونکه بێگومان ئێوه له لایهن ئێمهوه هیچ جۆره پشتگیریهکتان لێ ناکرێت.
قَدْ كَانَتْ ءَايَٰتِى تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فَكُنتُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَٰبِكُمْ تَنكِصُونَ ﴿66﴾
بێگومان (پێشتر) ئایەتەکانی من دەخوێنرایەوە بەسەرتاندا بەڵام ئێوە بەدوای خۆتاندا پاشەوپاش دەگەڕانەوە
جا ئێوه کاتی خۆی ئایهتهکانی ئێمهتان بهسهردا دهخوێنرایهوه که چی پشتان تێدهکردو بهرهو دوا دهگهڕانهوهو خۆتان لێ دهشاردهوه و دژایهتیتان دهکرد.
مُسْتَكْبِرِينَ بِهِۦ سَٰمِرًۭا تَهْجُرُونَ ﴿67﴾
لەبەرامبەر ئەو (قورئانە)دا خۆتان بەگەورە دەزانی شەوگارتان دەبردە سەر بەگاڵتە کردن و قسەی ناشرین ووتن (بەئایەتەکانی ئێمە)
له کاتێکدا خۆتان به گهوره دهزانی له ئاستیدا شهو گاریشتان به باس و خواس و گاڵته پێکردنی ئایهتهکانی ئێمه دهبرده سهر.
أَفَلَمْ يَدَّبَّرُوا۟ ٱلْقَوْلَ أَمْ جَآءَهُم مَّا لَمْ يَأْتِ ءَابَآءَهُمُ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿68﴾
دەی ئایا ئەوان (قورەیش) بیریان لەم قورئانە نەکردۆتەوە یان شتێکیان بۆھاتووە کە بۆ باو و باپیرە پێشینەکانیان نەھاتووە
ئایا (بێ باوهڕان) ئهم گوفتارهیان لێك نهداوهتهوه، یاخود وادهزانن ئهم بهرنامهیهی که بۆ ئهوان ڕهوانه کراوه بۆ باوو باپیرانی دێرینیان ڕهوانه نهکراوه؟!
أَمْ لَمْ يَعْرِفُوا۟ رَسُولَهُمْ فَهُمْ لَهُۥ مُنكِرُونَ ﴿69﴾
یان پێغەمبەرەکەیان نەناسیووە بەو ھۆیەوە ئەوان دان بە پێغەمبەرایەتیەکەیدا نانێن
یان ئهوهیه پێغهمبهرهکهیان نهناسیووهو ئهوه بۆته هۆی ئهوهی بڕوا به پهیامهکهی نهکهن و دژی بوهستن!!
أَمْ يَقُولُونَ بِهِۦ جِنَّةٌۢ ۚ بَلْ جَآءَهُم بِٱلْحَقِّ وَأَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كَٰرِهُونَ ﴿70﴾
یان دەڵێن ئەو (پێغەمبەرە) شێـتە (نەخێر وا نیە) بەڵکو ھەق وڕاستی بۆ ھێناون بەڵام زۆربەیان بوغزێنەری ھەق و ڕاستین (ڕقیان لێیەتی)
یاخود (بێ شهرمانه) دهڵێن: شێتی سهری لێداوه، نهخێر، وانی یه، بهڵکو ڕاستی و حهقی بۆ هێناون، بهڵام زۆربهیان ڕقیان له ڕاستی یهو حهز له حهق ناکهن و پێی سهغڵهتن.
وَلَوِ ٱتَّبَعَ ٱلْحَقُّ أَهْوَآءَهُمْ لَفَسَدَتِ ٱلسَّمَٰوَٰتُ وَٱلْأَرْضُ وَمَن فِيهِنَّ ۚ بَلْ أَتَيْنَٰهُم بِذِكْرِهِمْ فَهُمْ عَن ذِكْرِهِم مُّعْرِضُونَ ﴿71﴾
وە ئەگەر ھەق و ڕاستی شوێن ھەوا و ئارەزوی ئەوان بکەوتایە ئاسمانەکان و زەوی و ھەموو ئەوانەی تیایاندایە دەشێوان و تێکدەچوون بەسەر یەکدا بەڵکو ئێمە قورئانێکمان بۆ ھێناون کەھۆی یادخستنەوە ( و سەربەرزی)یە بۆ ئەوان بەڵام ئەوان لەبیرخستنەوە (و سەربەرزی) خۆیان پشتێکەرن
ئهگهر حهق و ڕاستی شوێنی ئارهزووی ئهوان بکهوێت، ئهوه ئاسمانهکان و زهوی و ههموو ئهوانهی تیایاندایه دهشێواو تیا دهچوو سهر گهردان دهبوو، نهخێر (حهق وایه ڕقیان لێی نهبێت)، چونکه ئێمه قورئانێکمان بۆ هێناون (که یادی ههموو چاکهیهکیان بخاتهوه، کهچی ئهوان لهبهرامبهر ئهو یادخهرهوانهدا سهرکهش و یاخین و پشتی تێدهکهن.
أَمْ تَسْـَٔلُهُمْ خَرْجًۭا فَخَرَاجُ رَبِّكَ خَيْرٌۭ ۖ وَهُوَ خَيْرُ ٱلرَّٰزِقِينَ ﴿72﴾
یان داوای پارە و خەرج لەوان دەکەیت (لەبەرانبەر بانگەوازەکەتدا بۆیە باوەڕ ناھێنن) ئەو بەخشش و ڕۆزیەی پەروەردگارت چاکترە (بۆ تۆ ئەی موحەممەد ﷺ) وە خوا چاکترینی ڕۆزیدەرانە
ئاخۆ داوای خهرجی و پاره لهوانه دهکهیت (له بهرامبهر هیدایهتیانهوه تا لایان سهنگین بێت؟ بۆیه باوهڕ ناهێنن؟) خۆ بهخششی پهروهردگارت بهسوودترو چاکتره، ئهو زاته چاکترین زاتێکه بۆ بهخشینی ڕزق و ڕۆزی.
وَإِنَّكَ لَتَدْعُوهُمْ إِلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ ﴿73﴾
وە بەڕاستی تۆ ئەوان بانگ دەکەیت بۆ ڕێگای ڕاست
بێگومان تۆ بانگیان دهکهیت بۆ ڕێگهو ڕێبازێکی ڕاست و دروست.
وَإِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْءَاخِرَةِ عَنِ ٱلصِّرَٰطِ لَنَٰكِبُونَ ﴿74﴾
وە بێگومان کەسانێ کەباوەڕیان نیە بەڕۆژی دوایی لەم ڕێگا ڕاستە لادەرن
به ڕاستی ئهوانهی بڕوا ناهێنن به قیامهت وێڵ و لادهرن له ڕێگهو ڕێبازی ڕاست.
۞ وَلَوْ رَحِمْنَٰهُمْ وَكَشَفْنَا مَا بِهِم مِّن ضُرٍّۢ لَّلَجُّوا۟ فِى طُغْيَٰنِهِمْ يَعْمَهُونَ ﴿75﴾
وە ئەگەر ڕەحم بەوان (بت پەرستانی قورەیش) بکەین وە ئەو ناخۆشی و بەڵایەی لەسەریان بوو لایبەین و ھەڵیگرین (کەبریتی بوو لەبرسێتی بۆماوەی حەوت ساڵ) (نەک بیر ناکەنەوە) بێگومان لەسەرکەشی خۆیاندا ڕۆدەچن وبەسەر گەردانی دەمێننەوە
خۆ ئهگهر بهزهییمان پیایاندا بێتهوهو ڕهحمیان پێ بکهین و ناخۆشی و سهغڵهتیان لهسهر لا بهرین، ئهوه له ستهم و سهرکهشیاندا ڕۆدهچن و سهرگهردان دهبن.
وَلَقَدْ أَخَذْنَٰهُم بِٱلْعَذَابِ فَمَا ٱسْتَكَانُوا۟ لِرَبِّهِمْ وَمَا يَتَضَرَّعُونَ ﴿76﴾
سوێند بەخوا بەڕاستی ئێمە ئەوانمان تووشی سزا و ئازار کرد (تاھۆش بکەنەوە) بەڵام ئەوان (لەبەرانبەر) پەروەردگاریاندا نەخۆیان بەکەمزانی (ملکەچ بوون بۆی) وە نە ھانا و نزایان (بۆخوا) دەبەن لەکاتی ناڕەحەتیدا
سوێند به خوا به ڕاستی ئێمه تووشی سزاو ئازاری (جۆراو جۆرمان) کردن، کهچی لهگهڵ ئهوهشدا نه ملکهچ بوون بۆ پهروهردگاریان و نه لێی دهپاڕێنهوه.
حَتَّىٰٓ إِذَا فَتَحْنَا عَلَيْهِم بَابًۭا ذَا عَذَابٍۢ شَدِيدٍ إِذَا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ ﴿77﴾
(بەردەوام بوون لەسەر حاڵی خۆیان) تا کاتێک دەرگایەکمان بۆ کردنەوە کەسزایەکی زۆر سەختی ھەبوو ئیتر کتوپڕ لەوێدا بێ ئومێد بوون
ههتا ئهو کاتهی که دهروازهی سزایهکی سهختیان لێ دهکهینهوه، ئیتر دهستبهجێ لهناویدا سهرگهردان و سهر لێشێواو نائومێد دهبن.
وَهُوَ ٱلَّذِىٓ أَنشَأَ لَكُمُ ٱلسَّمْعَ وَٱلْأَبْصَٰرَ وَٱلْأَفْـِٔدَةَ ۚ قَلِيلًۭا مَّا تَشْكُرُونَ ﴿78﴾
وە ئەو (خوا) زاتێکە دروستی کردووە بۆ ئێوە گوێ و چاوو دڵ سوپاسی ئەو ناکەن زۆر کەم نەبێت
ههر ئهو زاتهیه که (دهزگای) بیستن و بینین و لێکدانهوهی پێ بهخشیوون، کهچی زۆر کهمتان سوپاسگوزارن.
وَهُوَ ٱلَّذِى ذَرَأَكُمْ فِى ٱلْأَرْضِ وَإِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ﴿79﴾
وە ئەو (خوا) زاتێکە ئێوەی (دروستکردوە و) بڵاوی کردونەتەوە بەزەویدا وەھەر لای ئەویش کۆدەکرێنەوە (لەڕۆژی دواییدا)
ئهو زاتهیه له زهویدا بهرپای کردوون و بڵاوی کردوونهتهوه، سهرهنجام (له ڕۆژی قیامهتدا) ههر بۆ لای ئهویش کۆ دهکرێنهوه.
وَهُوَ ٱلَّذِى يُحْىِۦ وَيُمِيتُ وَلَهُ ٱخْتِلَٰفُ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿80﴾
وەئەو (خوا) زاتێکە دەژێنێت و دەمرێنێت وەجیاوازی شەوو ڕۆژیش ھەربەدەست ئەوە دەی ئایا ئێوە بیر ناکەنەوە؟
ئهو زاتهشه که ژیان دهبهخشێت و مردن پێش دههێنێت، گۆڕینی شهوو ڕۆژیش ههر بهدهست ئهوه (له ڕووی تاریکی و ڕووناکی، کورتی و درێژی و... هتد)، جا ئایا ئێوه عهقڵ بهکار ناهێنن؟ ژیریتان ناخهنهکار؟
بَلْ قَالُوا۟ مِثْلَ مَا قَالَ ٱلْأَوَّلُونَ ﴿81﴾
(نەخێر بیر ناکەنەوە) بەڵکو ئەوان ھەر ئەوەیان دەووت کە پێشووەکانیان دەیانووت
لهگهڵ ئهو ههموو بهڵگانهدا ئهوانه ههر وهکو خهڵکی پێشین قسه کۆنهکان دهڵێنهوهو..
قَالُوٓا۟ أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًۭا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ ﴿82﴾
دەیانووت ئایا کاتێک کەمردین وبووین بەخۆڵ و ئێسکی (ڕزیوو) ئایا ئێمە (جارێکی تر) زیندوو دەکرێینەوە
دهڵێن: باشه، ئهگهر مردین و بووینه خاك و خۆڵ و ئێسك ئایا ئێمه دووباره زیندوو دهکرێینهوه؟!
لَقَدْ وُعِدْنَا نَحْنُ وَءَابَآؤُنَا هَٰذَا مِن قَبْلُ إِنْ هَٰذَآ إِلَّآ أَسَٰطِيرُ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿83﴾
سوێند بەخوا بێگومان ئەم بەڵینە بەئێمە و باوو باپیرانمان درابوو لەمەو پێش ئەم (بەڵێنانە) ھیچ نیە جگە لەئەفسانەی (قسەی پڕو پوچی) پێشووەکان
به ڕاستی ئێمه و باوو باپیرانمان لهم جۆره بهڵێنانهمان پێشتر پێدرابوو، ئهم قسهو بهڵێنانه داستانی پێشینهکانه!!
قُل لِّمَنِ ٱلْأَرْضُ وَمَن فِيهَآ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿84﴾
(ئەی موحەممەد ﷺ) بڵێ زەوی و ئەوەی لەناویدایە ھی کێـیە؟ ئەگەر ئێوە شت دەزانن
تۆش پێیان بڵێ: باشه زهوی و ئهو کهسانهی که لهسهری دهژین کێ خاوهنیانه، ئهگهر زیرهك و هۆشیارن؟ ئهگهر شت دهزانن؟!
سَيَقُولُونَ لِلَّهِ ۚ قُلْ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿85﴾
بێگومان دەڵێن (ھەمووی) ھی خوایە بڵێ دەی ئایا بیر ناکەنەوە؟
سهرئهنجام ههر دان به ڕاستیدا دهنێن و دهڵێن: ههرخوا، خاوهنیانه، ههر پهروهردگار بهدیهێنهریانه. ئهوسا پێیان بڵێ: جا ئهوه بۆچی یاداوهری وهرناگرن؟
قُلْ مَن رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ ٱلسَّبْعِ وَرَبُّ ٱلْعَرْشِ ٱلْعَظِيمِ ﴿86﴾
بڵێ ئەی کێ پەروەردگاری حەوت ئاسمان و پەروەردگاری عەرشی گەورەیە؟
پێیان بڵێ؛ ئهی کێ پهروهردگاری حهوت ئاسمانهکهیهو کێ پهروهردگاری عهرش و تهختی فهرمانڕهوایی گهورهو فراوانه؟ (ئاسمانهکان و زهوی له بهرامبهر عهرشی پهروهردگاردا، وهکو ئهڵقهیهکی پهنجه وایه له پاڵ چیایهکی گهورهدا).
سَيَقُولُونَ لِلَّهِ ۚ قُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿87﴾
بێگومان دەڵێن (ھەمووی) ھی خوایە بڵێ دەی ئایا خۆتان ناپارێزن و (لەخوا ناترسن)
سهرهنجام دهڵێن: ههر خوا پهروهردگاریانه، ئهوسا بڵێ: باشه ئاخر ئێوه لێی ناترسن؟ خۆتان ناپارێزن له خهشم و قینی؟ (ئاخر ئێوه له کێ یاخی دهبن؟)
قُلْ مَنۢ بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَىْءٍۢ وَهُوَ يُجِيرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿88﴾
بڵێ کێ فەرمان ڕەوایی ھەموو شتێکی بەدەستە وە پەنای (ھەموو لایەک) دەدات و کەس لەو پەنا نادرێت ئەگەر ئێوە شت دەزانن ؟
(ههروهها پێیان) بڵێ: کێ جڵهوی ههموو شتێکی بهدهسته، له کاتێکدا ههر ئهو پهنا بهخشهو کهس ناتوانێت له سزای ئهو زاته، کهس پهنا بدات، ئهگهر ئێوه بزانن و شارهزابن.
سَيَقُولُونَ لِلَّهِ ۚ قُلْ فَأَنَّىٰ تُسْحَرُونَ ﴿89﴾
بێگومان دەڵێن (ھەموو ئەوانە) ھی خوان بڵێ کەواتە ئێوە چۆن سیحر و جادووتان لێکراوە (کە ئاینی خـوا بەناھەق دەزانن لەگەڵ داننانتان بەھەموو ڕاستیەکانیدا)
(سهرهنجام بۆ ئهمهش) دهڵێن: ههموو ئهوانه به دهست خوایه، تۆش بڵێ: کهواته چۆن جادووتان لێ دهکرێت؟ که ئهمه دهزانن.
بَلْ أَتَيْنَٰهُم بِٱلْحَقِّ وَإِنَّهُمْ لَكَٰذِبُونَ ﴿90﴾
(نەخێر وانیە) بەڵکو ئێمە ڕاستیمان بۆ ھێناون وە بێگومان ئەوان درۆزنن
نهخێر وانیه، بهڵکو ئێمه حهقیقهت و ڕاستیمان بۆ هێناون، به ڕاستی نهفامان ههمیشه درۆزنن.
مَا ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ مِن وَلَدٍۢ وَمَا كَانَ مَعَهُۥ مِنْ إِلَٰهٍ ۚ إِذًۭا لَّذَهَبَ كُلُّ إِلَٰهٍۭ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍۢ ۚ سُبْحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿91﴾
خوا ھیچ ڕۆڵەیەکی بۆ خۆی بڕیار نەداوە وە ھیچ پەرستراوێکی تری لەگەڵدا نەبووە (ئەگەر پەرستراوی تری لەگەڵدا بوایە) ئەوکاتە ھەر پەرستراوێک چی دروستکردووە (بۆ خۆی) دەبرد وە ھەندێکیان زاڵ دەبوون بەسەر ھەندێکی تریاندا خوا پاک وبێگەردە لەوەی ئەوان دەیڵێن
ههرگیز خوا کهسی نهکردووه به ڕۆڵهی خۆی و هیچ خوایهکی لهگهڵدا نی یه، چونکه ئهو کاته ههر خوایهك دهچوو بهلای دروستکراوانی خۆیهوهو ههندێکی خۆی بڵند دهکرد بهسهر ههندێکی تردا (ئهوسا بوونهوهر تێکدهچوو)، پاکی و بێگهردی بۆ زاتی خوایه له بهرامبهر ئهو شتانهوه که (خوا نهناسان) ههڵی دهبهستن و دهیڵێن.
عَٰلِمِ ٱلْغَيْبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ فَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ ﴿92﴾
(خوا) زانای ھەموو نھێنی وئاشکراکانە وە بەرزو بڵندە لەوەی کەئەوان (بت پەرستان) دەیکەنە ھاوبەشی
)ئهو زاته) زانای نهێنی و شاراوهکانه، ههروهها زانای دیارو ئاشکراکانه، بهرزی و بڵندی بۆ ئهوه لهبهرامبهر ئهو شتانهوه که (نهفامان) دهیکهنه شهریك و هاوهڵی.
قُل رَّبِّ إِمَّا تُرِيَنِّى مَا يُوعَدُونَ ﴿93﴾
(ئەی موحەممەد ﷺ) بڵێ ئەی پەروەردگارم ئەگەر ھەرنیشانم دەدەیت ئەو سزایەی کەبەوان بەڵێن دراوە
بڵێ: پهروهردگارا: ئهگهر ئهوهت نیشاندام که له توێی ههڕهشهکانتدا پێت ڕاگهیاندوون...
رَبِّ فَلَا تَجْعَلْنِى فِى ٱلْقَوْمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿94﴾
ئەی پەروەردگارم مەمخەرە ڕیزی گەلی ستەمکارانەوە
ئهو کاته پهروهردگارا مهمخهره ڕیزی قهومی ستهمکارهوه.
وَإِنَّا عَلَىٰٓ أَن نُّرِيَكَ مَا نَعِدُهُمْ لَقَٰدِرُونَ ﴿95﴾
وە بەڕاستی ئێمە بەتواناین ئەو بەڵێنەی (بەسزادانیان) بەوانمان داوە نیشانت بدەین
بێگومان ئێمه دهسهڵاتمان ههیه، ئهو ههڕهشانهی لێمان کردوون پێشی بهێنین و نیشانت بدهین.
ٱدْفَعْ بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ ٱلسَّيِّئَةَ ۚ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَصِفُونَ ﴿96﴾
بە جوانترین و چاکترین شێوە بەرگری بکە لەخراپە ئێمە ئاگادارترین بەوەی ئەوان دەیڵێن (بەخۆت و ئاینەکەت)
ههوڵ بده بهچاکترین و جوانترین شێوه پاڵ به ههڵهو ناڕێکی ناحهزانهوه بنێیت و خهمت نهبێت ئێمه چاك ئاگادارین له گوفتارو قسهی ناڕهوایان.
وَقُل رَّبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَٰتِ ٱلشَّيَٰطِينِ ﴿97﴾
وە بڵێ ئەی پەروەردگارم پەنا دەگرم بە تۆ لەخەتەرە و(پاڵنەرو) وەسوەسەی شەیتانەکان
(خۆت بسپێره بهخواو) بڵێ: پهروهردگارا من پهنا دهگرم به تۆ لهههموو خهتهرهو خهیاڵ و وهسوهسهی شهیتانهکان.
وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَن يَحْضُرُونِ ﴿98﴾
وە پەنات پێ دەگرم لەوەی (شەیتانەکان) ئامادەبن لام (سەرم لێ بشێوێنن)
پهنا دهگرم به تۆ ئهی پهروهردگارم که شهیتانهکان بهدهورمدا کۆ ببنهوهو (سهرم لێ بشێوێنن).
حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَحَدَهُمُ ٱلْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ٱرْجِعُونِ ﴿99﴾
(بێ بڕوایان وەک خۆیان دەمێننەوە) ھەتا کاتی مردن دێت بۆ ھەر کامیان ئەوسا دەڵێ ئەی پەروەردگارم بمگێرەرەوە (بۆ دونیا)
(خوا نهناسان بهردهوام لهسهر ڕێبازی چهوتیانن)، ههتا ئهو کاتهی مردن یهخهیان دهگرێت، ئهوسا هه ڕیهکهیان دهڵێت: پهروهردگارا بمگێڕهرهوه بۆ دنیا...
لَعَلِّىٓ أَعْمَلُ صَٰلِحًۭا فِيمَا تَرَكْتُ ۚ كَلَّآ ۚ إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَآئِلُهَا ۖ وَمِن وَرَآئِهِم بَرْزَخٌ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ ﴿100﴾
بەڵکو کردەوەی چاک بکەم (لە بری ئەوەی نەمکردوە) لەو تەمەنەی لە دەستم چوو نەخێر بێَگومان ئەمەی(کە دەیڵێت) تەنھا قسەیەکە ئەو دەیڵێ (ئەگەر بگەڕێتەوە بۆ دونیا ھەروەک جاران دەبێت) و لەپێشیانەوە بەرزەخێک (ژیانی ناو گۆڕ) ھەیە تا ئەو ڕۆژەی زیندوو دەکرێنەوە
بهڵکو چاکه ئهنجام بدهم و کاری باشه بکهم و ئهو ههڵانهی که له دهستم چووه لهمهودوا لهدهستی نهدهم، (بهڵام تازه کار له کار ترازاوه، شتی وا مهحاڵه، بۆیه به توندی پێی دهوترێت): نهخێر، ئهوه قسهیهکه ئهو بۆ خۆی دهیڵێت، بهڵکو دهبێت له جیهانی بهرزهخدا، له نێوان مردن و زیندوو بوونهوهدا تا کاتێك زیندوو دهکرێنهوه چاوهڕێ بێت.
فَإِذَا نُفِخَ فِى ٱلصُّورِ فَلَآ أَنسَابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍۢ وَلَا يَتَسَآءَلُونَ ﴿101﴾
ئەمجا کاتێک فوو دەکرێت بە شەیپوردا لەو ڕۆژەدا ھیچ خزمایەتیەک نامێنێت لە نێوانیاندا وە پرسیاری یەکتری ناکەن
جا کاتێك فوو دهکرێت به _صور_دا ئهوه هیچ پهیوهندیهکی خزمایهتی لهو ڕۆژهدا نی یهو کهس له کهس ناپرسێتهوه.
فَمَن ثَقُلَتْ مَوَٰزِينُهُۥ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ ﴿102﴾
ئەمجا ھەر کەسێک کێشراوە چاکەکانی (تای تەرازووی کردەوە چاکەکانەی) قورس بێت ئەوە ئەوانە ڕزگارو سەرکەوتوون
ئهو کهسهی تهرازووی چاکهکانی قورس بێت، ئا ئهوانه سهرفرازو سهرکهوتوون.
وَمَنْ خَفَّتْ مَوَٰزِينُهُۥ فَأُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ فِى جَهَنَّمَ خَٰلِدُونَ ﴿103﴾
وە ھەر کەسێک کێشراوە چاکەکانی (تای تەرازووی کردەوە چاکەکانەی) سووک بێت ئەوانە کەسانێکن زیانیان لە خۆیانداوە، خۆیان دۆڕاندووە لە دۆزەخدان بێ بڕانەوە
بهڵام ئهو کهسهی تهرازووی چاکهکانی سووك بێت، ئهوانه ئهو کهسانهن خۆیان له دهستداوهو خۆیان خهسارو ڕیسوا کردووه، دهبێت ههر له ناو دۆزهخدا ژیانی نهبڕاوه ببهنه سهر.
تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ ٱلنَّارُ وَهُمْ فِيهَا كَٰلِحُونَ ﴿104﴾
(ئاگری دۆزەخ) دەم و چاویان دەسوتێنێ و ھەموویان لە ئاگری دۆزەخ دا لێویان ھەڵقرچاوە و دانەکانیان دەرکەوتووە
بڵێسهی ئاگر چڕو چاویان دهبرژێنێت، ههموویان لێویان ههڵقرچاوهو دانیان ڕیچ دهبێتهوه (دیمهنیان سامناکه).
أَلَمْ تَكُنْ ءَايَٰتِى تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فَكُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ ﴿105﴾
(پێیان دەوترێت) ئایا ئایەتەکانی من لەدونیادا بەسەرتاندا نەدەخوێنرایەوە؟ کەچی ئێوە بەدرۆتان دەزانی و ئیمانتان پێ نەدەھێنا
(ئهوسا خوا پرسیاریان لێ دهکات) ئایا کاتی خۆی ئایهتهکانی من بهسهرتاندا نه دهخوێنرایهوه؟ کهچی ئێوه بڕواتان پێی نهبوو، به درۆتان دهزانی؟
قَالُوا۟ رَبَّنَا غَلَبَتْ عَلَيْنَا شِقْوَتُنَا وَكُنَّا قَوْمًۭا ضَآلِّينَ ﴿106﴾
(لەوەڵامدا) دەڵێن ئەی پەروەردگاری ئێمە بەدی و خراپی خۆمان زاڵ بوو بوو بەسەرماندا وە ئێمە کەسانێکی گومڕابووین
(سهرهنجام به کهساسیهوه) دهڵێن: پهروهردگارا نهگبهتی و نههامهتی سهرشانی گرتین و زاڵ بوو بهسهرماندا ئێمه کهسانێکی گومڕا بووین.
رَبَّنَآ أَخْرِجْنَا مِنْهَا فَإِنْ عُدْنَا فَإِنَّا ظَٰلِمُونَ ﴿107﴾
ئەی پەروەدگارمان لەم (دۆزەخە) دەرمان بھێنە جا ئەگەر جارێکی تر گەڕاینەوە (بۆ بێ باوەڕی) ئەوە بەڕاستی ئێمە ستەمکارین
پهروهردگارا له ناو ئاگری دۆزهخ و سزاکهیدا دهرمان بهێنه ئهگهر جارێکی تر گهڕاینهوه (بۆ گومڕایی) ئهوه ئیتر دیاره که ئێمه کهسانێکی ستهمکارین.
قَالَ ٱخْسَـُٔوا۟ فِيهَا وَلَا تُكَلِّمُونِ ﴿108﴾
وە (خوا) دەفەرموێت: بە ڕیسوایی بمێننەوە لەدۆزەخدا و ھیچ قسەیەکم لەگەڵدا مەکەن (إخسأ: بۆ سەگ بەکاردێت کاتێ دەری دەکەیت و پێی دەڵێیت چغە)
(خوای گهوره له وهڵامیاندا به تووڕهییهوه) دهفهرموێت: بێ دهنگ بن و دهمتان داخهن، قسهشم له گهڵدا مهکهن.
إِنَّهُۥ كَانَ فَرِيقٌۭ مِّنْ عِبَادِى يَقُولُونَ رَبَّنَآ ءَامَنَّا فَٱغْفِرْ لَنَا وَٱرْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ ٱلرَّٰحِمِينَ ﴿109﴾
بێگومان لەدونیادا کۆمەڵێک لەبەندەکانی من دەیانووت ئەی پەروەردگارمان ئێمە باوەڕمان ھێناوە دەی لێمان خۆشبە و ڕەحممان پێ بکە چونکە تۆ چاکترینی میھرەبانانی
چونکه به ڕاستی کاتی خۆی دهستهیهك له بهنده ئیماندارهکانم دهیانوت؛ پهروهردگارا ئێمه ئیمان و باوهڕی دامهزراومان به زاتی تۆ هێناوه، ده، لێمان خۆش ببهو ڕهحممان پێ بکه چونکه تۆ چاکترین زاتێکی که له ههموو خاوهن ڕهحم و سۆزهکان میهرهبانتریت.
فَٱتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِيًّا حَتَّىٰٓ أَنسَوْكُمْ ذِكْرِى وَكُنتُم مِّنْهُمْ تَضْحَكُونَ ﴿110﴾
کەچی ئێوە گاڵتەتان بەوان دەکرد تا (ئەو گاڵتە کردنەتان بە) ئەوان یادی منی لەبیربردنەوە وە ئێوە ھەمیشە بەوان پێدەکەنین
کهچی ئێوه گاڵتهتان پێ دهکردن، ههتا گهیشته ڕادهیهك یادی منیان له بیر بردنهوهو ئێوه بهردهوام بهوان پێدهکهنین.
إِنِّى جَزَيْتُهُمُ ٱلْيَوْمَ بِمَا صَبَرُوٓا۟ أَنَّهُمْ هُمُ ٱلْفَآئِزُونَ ﴿111﴾
بێگومان ئەمڕۆ پاداشتم داونەتەوە بەھۆی خۆگرییانەوە بەڕاستی ھەر ئەوانن سەرکەوتوو
(جا با بزانن که) بێگومان ئهمڕۆ من پاداشتم داونهتهوه بههۆی ئهوهوه که خۆگر بوون، به ڕاستی ههر ئهوانیش سهرکهوتوو سهرفرازن.
قَٰلَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِى ٱلْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ ﴿112﴾
(خوا) دەفەرموێت: چەند ساڵ لەسەر زەویدا مانەوە؟
(ئهوسا خوای گهوره) لێیان دهپرسێت: ئهوه چهند ساڵ له زهویدا ژیانتان برده سهر.
قَالُوا۟ لَبِثْنَا يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍۢ فَسْـَٔلِ ٱلْعَآدِّينَ ﴿113﴾
(لە وەڵامدا) دەڵێن ڕۆژێک یا کەمتر لەڕۆژێک ماینەوە لەو (فریشتانە) بپرسە کەژمێریارن
(دۆزهخییان) دهڵێن: ڕۆژێك یان کهمتر له ڕۆژێك (دیاره که ژیانی دنیا له چاوی ژیانی نهبڕاوه و ههمیشهیی دا زۆر کورت و کۆتاو کهم دێته بهر چاو، یاخود جیهانی بهرزهخ وهکو ڕۆژێك یان کهمتر ههستی پێ دهکرێت)، لهو کهسانه بپرسن که بیرو هۆشیان لای خۆیانهو حسابی ژمارهو کات دهکهن.
قَٰلَ إِن لَّبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًۭا ۖ لَّوْ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿114﴾
(خوا) فەرمووی نەماونەتەوە ماوەیەکی کەم نەبێت ئەگەر بەڕاستی ئێوە دەتانزانی؟
(خوای گهوره پێیان) دهفهرموێت: له ڕاستیدا مانهوهتان له دنیادا ههر زۆر کهم بووه، ئهگهر بهڕاستی دهتانزانی؟
أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَٰكُمْ عَبَثًۭا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ ﴿115﴾
ئایا ئێوە گومانتان وابووە کە بێگومان ئێوەمان بەبێ ھودە دروستکردووە وە (وا گومانتان دەبرد) بێگومان ئێوە ناگەڕێنەوە بۆلای ئێمە؟
ئایا گومانتان وادهبرد که به ڕاستی ئێمه ئێوهمان به بێ مهبهست دروست کردووهو ئێوه بۆ لای ئێمه ناهێنرێنهوه؟!
فَتَعَٰلَى ٱللَّهُ ٱلْمَلِكُ ٱلْحَقُّ ۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ ٱلْعَرْشِ ٱلْكَرِيمِ ﴿116﴾
جا بەرزو بڵندی بۆ خوای پاشای ڕاست و ڕەوا ھیچ پەرستراوێک نیە جگە لە ئەو کە پەروەردگاری عەرشی بەڕێزو بەرزە
بهرزی و بڵندی بۆ خوا، پاشای ڕهوای حهق، هیچ خوایهك نیه جگه لهو زاته، خاوهنی عهرشی شکۆدارو بهڕێزه.
وَمَن يَدْعُ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ لَا بُرْهَٰنَ لَهُۥ بِهِۦ فَإِنَّمَا حِسَابُهُۥ عِندَ رَبِّهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُفْلِحُ ٱلْكَٰفِرُونَ ﴿117﴾
ھەر کەس (بپاڕێتەوە وداوا بکات لە غەیری خوا، یان) بپەرستێت پەرستراوێکی تر لەگەڵ خوادا کەھیچ بەڵگەیەکی نەبێت لەسەر ئەو (پەرستنە) ئەوە بەڕاستی لێپرسینەوەی تەنھا لای پەروەردگارێتی بێگومان کافران ڕزگار نابن
ئهو کهسهی خوایهکی تر بڕیار بدات و بیکاته شهریکی خوا، له کاتێکدا که هیچ بهڵگهیهکی به دهستهوه نیه، ئهوه به ڕاستی حساب و لێپرسینهوهی لای پهروهردگارێتی، بێگومان بێ باوهڕو خوا نهناسان سهرفراز نابن.
وَقُل رَّبِّ ٱغْفِرْ وَٱرْحَمْ وَأَنتَ خَيْرُ ٱلرَّٰحِمِينَ ﴿118﴾
(ئەی موحەممەد ﷺ) بڵێ ئەی پەروەردگارم لێم خۆشبە و ڕەحمم پێ بکە وە تۆ (ئەی خوایە) چاکترینی میھرەبانانی
(ئهی محمد صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار! تۆ) بڵێ: پهروهردگارا: له گوناهو ههڵهکانم خۆش ببهو ڕهحمم پێ بکه چونکه تۆ له ههموو میهرهبانان میهرهبانتریت.